Tiếng Việt có "hay" và "hoặc", tiếng Trung cũng có hai từ. 还是 (háishi) dùng trong câu hỏi, khi người nghe phải chọn. 或者 (huòzhě) dùng trong câu trần thuật, khi chọn bên nào cũng được.
A + 还是 + B？
Dùng 还是 khi bạn hỏi ai đó chọn một trong hai thứ. Câu đã là câu hỏi rồi, nên đừng thêm 吗 ở cuối.
A + 或者 + B.
Dùng 或者 khi bạn không hỏi mà nói rằng chọn bên này hay bên kia đều được, hoặc bạn làm việc này hay việc kia. Lỗi hay gặp nhất là dùng 或者 trong câu hỏi lựa chọn: 你喝茶或者咖啡？ phải là 你喝茶还是咖啡？. Chú ý: "hay" trong tiếng Việt dùng được cho cả hai trường hợp, nên hãy xem câu có phải là câu hỏi không.
Một câu trần thuật có thể chứa một câu hỏi, ví dụ sau 不知道 (không biết) hoặc 问 (hỏi). Khi đó vẫn dùng 还是, vì vẫn có một lựa chọn cần đưa ra: "... hay ...".
还是 còn một cách dùng phổ biến nữa, không liên quan đến "hay". Đặt trước động từ, với 吧 ở cuối câu, nó nghĩa là "tốt hơn là", "thôi thì cứ...", sau khi đã cân nhắc các lựa chọn.
Luyện điểm ngữ pháp này trên giấy: 19 câu bài tập chỉ dùng từ vựng HSK 3, đáp án in ở trang riêng. In và photo miễn phí cho lớp học.
Mọi câu ví dụ trên trang này chỉ dùng từ vựng đến HSK 3. Hãy dán câu bạn tự viết vào công cụ kiểm tra cấp độ để xem có từ nào vượt cấp của bạn không.