ภาษาจีนมีคำปฏิเสธที่ใช้บ่อยสองคำ 不 (bù) ใช้กับนิสัย แผน ความต้องการ และสภาพของสิ่งต่าง ๆ ส่วน 没有 (méiyǒu) ใช้กับสิ่งที่ไม่ได้เกิดขึ้นหรือยังไม่เกิดขึ้น และเป็นวิธีเดียวที่ใช้พูดว่า "ไม่มี"
ใช้ 不 กับสิ่งที่ทำหรือไม่ทำเป็นปกติ และสิ่งที่จะทำหรือจะไม่ทำ ใช้ 没有 เมื่อการกระทำไม่ได้เกิดขึ้นในอดีต หรือยังไม่เกิดขึ้นจนถึงตอนนี้ คนไทยจำง่าย ๆ ได้ว่า 不 มักตรงกับ "ไม่" ส่วน 没有 หน้ากริยามักตรงกับ "ไม่ได้" หรือ "ยังไม่ได้"
ทั้งสองคำวางไว้หน้ากริยาทันที ลองเทียบ 我不去学校 (ฉันจะไม่ไปโรงเรียน) กับ 我没有去学校 (ฉันไม่ได้ไปโรงเรียน)
是 ใช้กับ 不 เสมอ และปกติคำคุณศัพท์อย่าง 冷 หรือ 忙 รวมถึงคำอย่าง 会 想 认识 และ 知道 ก็ใช้กับ 不 แม้จะพูดถึงอดีตก็ตาม เช่น 昨天不冷 แปลว่า "เมื่อวานไม่หนาว"
ปกติ 不 อ่านว่า bù แต่ถ้าตามด้วยพยางค์เสียงที่สี่ จะเปลี่ยนเป็น bú เช่น 不是 bú shì, 不去 bú qù, 不会 bú huì
没有 บอกว่าบางอย่างไม่ได้เกิดขึ้น ถ้ามี 还 อยู่ข้างหน้า จะแปลว่า "ยังไม่" ในภาษาพูด 没有 ที่อยู่หน้ากริยามักย่อเหลือแค่ 没
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือใช้ 不 กับเรื่องในอดีต ถ้าจะพูดว่า "เมื่อวานฉันไม่ได้ไปโรงเรียน" การพูดว่า 我昨天不去学校 ผิด เพราะฟังเหมือนคุณตั้งใจไม่ไปเอง อีกข้อหนึ่งคือเติม 了 หลังกริยาที่ตามหลัง 没有 ซึ่ง 没有 บอกอยู่แล้วว่าการกระทำไม่ได้เกิดขึ้น จึงพูดว่า 我没有吃饭 ไม่ใช่ 我没有吃饭了
กริยา 有 (มี) ไม่ใช้กับ 不 เลย "ฉันไม่มี" ต้องพูดว่า 我没有 เสมอ ไม่ใช่ 我不有 และใช้แบบนี้ทั้งอดีต ปัจจุบัน และอนาคต
ตั้งคำถามได้โดยวางรูปบอกเล่าและรูปปฏิเสธไว้ติดกัน ในรูปแบบนี้ 不 อ่านเบา ๆ ไม่มีวรรณยุกต์ ถ้าจะถามว่าเกิดขึ้นแล้วหรือยัง ให้วาง 没有 ไว้ท้ายประโยคหลัง 了
ถ้าจะตอบว่า "ไม่" ให้พูดคำปฏิเสธพร้อมกริยาซ้ำ เช่น 不去 (ไม่ไป) 没有 (ไม่ได้... / ไม่มี) หรือ 还没有 (ยังเลย)
ฝึกไวยากรณ์ข้อนี้บนกระดาษ: แบบฝึกหัด 20 ข้อ ใช้เฉพาะคำศัพท์ HSK 1 พร้อมเฉลยแยกหน้า พิมพ์และถ่ายเอกสารแจกในชั้นเรียนได้ฟรี
เป้าหมายต่อไปคือ HSK 3? สมุดแบบฝึกคำศัพท์ HSK 3 พาเรียนคำศัพท์ทั้ง 499 คำใน 25 บทเรียน พร้อมประโยคตัวอย่างแปลไทย แบบฝึกเขียน และแบบทดสอบ พิมพ์ได้
สอนภาษาจีนเด็ก? ดูสมุดแบบฝึกคำศัพท์ YCT 1–4 สำหรับเด็ก
ตัวอย่างทุกประโยคในหน้านี้ใช้เฉพาะคำศัพท์ไม่เกิน HSK 1 ลองวางประโยคของคุณเองในเครื่องมือตรวจระดับ เพื่อดูว่ามีคำไหนเกินระดับของคุณหรือไม่